آزمایشگاه استاندارد

در بسیاری از کشورهای توسعه یافته؛ پایش کیفی محصولات و فرآورده ها در مراجع صنعتی یکی از راهگشاترین ملزومات جهت بهبود کیفیت نهایی کالاهای صادراتی و تولید داخل است. در طی سال های اخیر؛ پژوهشگاه های کیفیت سنجی محصولات تحت نظر سازمان ملی استاندارد در سطوح ملی و فراملی راه اندازی شده اند.
امروزه؛ اثبات کیفیت کالا و جلب اعتماد مشتریان در طولانی مدت، یکی از راه های بقای محصول در بازارهای رقابتی داخلی و خارجی محسوب می شود. بنابراین؛ همواره کیفیت سنجی محصولات از طریق مراکز آزمایشگاه استاندارد و درصد خطای پایین، نقش حیاتی را در تضمین کیفی محصول فراهم می آورد.
یکی از رسالت های اصلی آزمایشگاه استاندارد؛ بررسی کیفی محصول از جوانب مختلف زیست محیطی و انطباق پارامترهای گوناگون است؛ به نحوی که درصد خطای حاصل از مرکز بسیار پایین باشد. همچنین لازم است؛ تا محصول مطابق با استانداردهای داخلی و بین المللی نیز کیفیت سنجی و بررسی شود.
در ادامه این مطلب؛ ضمن تشریح آزمایشگاه استاندارد و تاثیر آن بر روند کیفیت نهایی محصولات، شرایط و فاکتورهای لازم جهت راه اندازی آزمایشگاه استاندارد را نیز بررسی خواهیم کرد.

هدف از تاسیس آزمایشگاه استاندارد

همانطور که پیش تر نیز اشاره شد؛ ماهیت اصلی آزمایشگاه استاندارد، ایجاد بستری برای بررسی پارامترهای مختلف محصول به منظور ارتقا کیفیت نهایی آن است. در واقع؛ این مکان به منظور حمایت از مصرف کنندگان، توسط سازمان ملی استاندارد طرح ریزی شده و در جهت اجرای مقاصد دولتی و همگام سازی محصولات با محیط زیست فعالیت می کند.
آزمایشگاه ها؛ پارامترهای استاندارد را با محصول نهایی تطبیق داده و محصول را از ابعاد مختلفی نظیر؛ حجم، وزن، فشار و مقاومت بررسی می کنند. پایش مستمر محصولات از جوانب مختلف، نقش مهمی را در جلب اعتماد مشتریان و برندسازی محصول در بازار رقابتی داخلی و بین المللی ایفا خواهد کرد.
داده های حاصل از کیفیت سنجی محصولات و آزمون های انجام شده به منظور مطالعات و تحقیقات پژوهشی کاربرد دارد. یکی از مقوله های اساسی در رابطه با آزمون های کیفیت سنجی محصولات، مقایسه نتایج بدست آمده و انطباق آن با الزامات است که در صورت عدم مغایرت، انجام مجدد آزمون و تکرارپذیری آن امری ضروری است.
انواع آزمایشگاه استاندارد تخصصی مواردی از جمله؛ آزمایشگاه صنایع غذایی و میکروبی، صنایع پزشکی، آزمایشگاه بررسی آب و خاک، شیمی و پتروشیمی، خودرو، پوشاک و منسوجات، آهن و فلزات و… شامل می شوند.

ایجاد یک آزمایشگاه استاندارد و تخصصی؛ علاوه بر فناوری های لازم و تجهیزات، به عوامل مختلفی اعم از؛ محیط مناسب، ایمنی، ظرفیت آمایشگاه، دسترسی، نور و روشنایی و.. بستگی دارد. رعایت ویژگی ها و استانداردهای لازم جهت راه اندازی این واحد تخصصی علاوه بر کاهش درصد خطای حاصل از آزمون، سلامت و ایمنی کارکنان آن مجموعه را نیز تضمین می کند. در ذیل به تشریح برخی از ملزومات راه اندازی آزمایشگاه استاندارد اشاره خواهیم کرد؛

• محل احداث آزمایشگاه

یکی از فاکتورهای اساسی در ایجاد آزمایشگاه های تخصصی، انتخاب محل مناسب برای راه اندازی آن است. اغلب آزمایشگاه ها به منظور سهولت در دسترسی  و تردد، در نزدیکی جاده و به دور از ایستگاه های راه آهن و محدودیت های ترافیکی رفت و آمد احداث می شوند.
همچنین در بسیاری از موارد نیز؛ به منظور دسترسی هر چه بهتر تولیدکنندگان به آزمایشگاه استاندارد و بررسی کیفیت نمونه های آزمایشگاهی، این مکان را در محدوده های شهر صنعتی احداث می کنند.
احداث آزمایشگاه همکار استاندارد در گمرکات، به جهت بررسی کالاهای صادراتی و وارداتی نیز از دیگر اقدامات مناسب در این زمینه می باشد. لازم است؛ تا محل آزمایشگاه به گونه ای انتخاب گردد که در طولانی مدت بر حسب افزایش تقاضای نمونه های آزمایشگاهی، امکان توسعه و افزودن طبقات به ساختمان آزمایشگاه استاندارد امکانپذیر باشد.

• ظرفیت آزمایشگاه

ظرفیت آزمایشگاه همکار استاندارد می بایست با تقاضای آزمون و تجهیزات مورد نیاز برابری کند. در واقع؛ آزمایشگاه بایستی به گونه ای طراحی شود؛ که علاوه بر ایجاد فضای مورد نیاز برای کارکنان، قابلیت نگهداری نمونه های مازاد آزمایشگاهی و مواد شیمیایی را نیز دارا باشد. لازم است تا در مکان مذکور، حداکثر تجهیزات ایمنی به منظور جلوگیری از اشتعال و انتشار گازهای سمی نیز فراهم گردد.

• تهویه مطبوع

اغلب به جهت تکرارپذیری آزمایشات لازم است تا آزمون در بستری مطابق با استانداردهای لازم انجام گیرد. در بسیاری از آزمون ها بایستی نمونه های آزمایشگاهی پیش از انجام آزمایش و یا در حین فرآیند آن در وضع کنترل شده ای قرار گیرند.
همچنین؛ لازم است برای انجام گیری آزمایشات؛ دما، رطوبت و سایر عوامل محیطی به صورت متداول بررسی شوند. بنابراین؛ ایجاد یک بستر مناسب مجهز به تهویه مطبوع محیط به جهت کیفیت سنجی نمونه ها امری ضروری است.

• نورپردازی و تاسیسات

تابش نور طبیعی و نورپردازی مصنوعی می بایست به گونه ای باشد تا به لحاظ دما و الکتریسیته، کمترین اختلال را در فرآیند آزمایشگاهی ایجاد کنند. لامپ های فلورسنت کم مصرف یکی از نورپردازی های مناسب در بستر آزمایشگاه هاست که به لحاظ اقتصادی نیز به صرفه است.
همچنین بایستی محل مناسبی برای تاسیسات نظیر؛ پریز برق، شیر آب، گاز شهری و… در نظر گرفته شود.
توصیه می شود؛ به منظور ایجاد ایمنی در شبکه توزیع برق محل آزمایشگاه استاندارد، از فیوز استفاده شده و همچنین پریز نیز به زمین متصل گردد. بهتر است به جهت سهولت در انجام آزمایش، میزهای آزمایشگاهی مجهز به انواع تاسیسات شیرآلات شوند.

طبق مطالب ذکر شده می توان گفت؛ که امروزه آزمایشگاه استاندارد جز ضروریات مراجع صنعتی محسوب می شوند. چرا که پایش کیفی محصولات و ارتقا آن، با افزایش تقاضای آن محصول در بازارهای داخلی و بین المللی همراه خواهد بود.
لذا؛ ایجاد بستر مناسب آزمایشگاه و فراهم آوردن تجهیزات لازم برای انجام هر چه بهتر فرآیند کیفیت سنجی محصول بسیار تاثیرگذار است. اجرای آزمون استاندارد در محل آزمایشگاه مطابق با قوانین و ضوابط وضع شده انجام می شود و در صورت عدم مغایرت، آزمون مربوطه مجددا تکرار خواهد شد که بازبینی آزمون نیز مشمول پرداخت هزینه اضافی است.
شرکت آرپان گروپ با در اختیار داشتن تجهیزات پیشرفته و راه اندازی آزمایشگاه استاندارد و همچنین استفاده از کادر متخصص، خدمات متعددی را در زمینه انجام کیفیت سنجی نمونه های آزمایشگاهی به تولیدکنندگان صنایع مختلف ارائه می دهد.